Çocuklarda Tik BozukluğuBursa Nilüfer · Online Türkiye
Tik; istem dışı, ani, tekrarlayan hareketler (motor tik) veya seslerdir (vokal tik). Çocuklarda en sık 5-10 yaş arasında ortaya çıkar ve %20'ye varan oranlarda geçici bir dönem olarak görülebilir. Göz kırpma, omuz silkme, yüz buruşturma motor tik örnekleridir; boğaz temizleme, burun çekme, hafif sesler vokal tik örnekleridir. Bir yıldan kısa süreli tikler "geçici tik bozukluğu" olarak adlandırılır ve çoğu kendiliğinden geriler. Bir yılı aşan ve birden fazla motor + en az bir vokal tikin birlikte görüldüğü durum Tourette Sendromu olarak tanımlanır. Tikler genellikle stresle artar, dikkat odaklandığında veya uykuda azalır. Çocuğa veya çevreye "yapma" demek tikleri kötüleştirir; sakin ve kabul edici bir tutum sürecin doğal seyrini destekler.
Belirtiler
- Göz kırpma, göz kaçırma, kaş kaldırma gibi yüz tikleri
- Omuz silkme, baş sallama, kollarda küçük sıçramalar
- Boğaz temizleme, burun çekme, hafif tıs sesleri çıkarma
- Belirli kelime veya hece tekrarı (palilali), nadiren uygunsuz kelime (koprolali)
- Stres veya yorgunlukta tiklerin belirgin artışı
- Çocuğun tikten önce hissettiği itki / rahatsızlık ve sonrası hafifleme duygusu
- Tiklerin uyku sırasında genellikle kaybolması
Ne Zaman Destek Alınmalı?
Tikler bir yılı aşmışsa, çocuğun günlük yaşamını, akademik performansını veya akran ilişkilerini etkilemeye başlamışsa, akranlar tarafından alay konusu oluyorsa ya da çocuk kendine yönelik utanç ve kaçınma geliştirmişse profesyonel değerlendirme önerilir. Vokal tiklerin motor tiklerle birlikte ve uzun süreli devam etmesi durumunda Tourette Sendromu açısından çocuk-ergen psikiyatristine yönlendirme gerekir. Davranışsal terapi (HRT/CBIT) tek başına veya tıbbi tedaviye eşlik ederek uygulanır.
Yaklaşımımız
Süreç aileyle ön görüşmeyle başlar; tiklerin başlangıcı, sıklığı, tetikleyicileri ve eşlik eden durumlar (DEHB, OKB, kaygı) değerlendirilir. 7 yaş ve üzerinde Habit Reversal Training (HRT) ve CBIT (Comprehensive Behavioral Intervention for Tics) uygulanır: çocuk tikten önce gelen itkiyi tanımayı ve onunla uyumsuz alternatif bir hareket geliştirmeyi öğrenir. Daha küçük yaşlarda oyun terapisi yoluyla altta yatan kaygı işlenir. Aileye "tikleri görmezden gelme" tutumu öğretilir; rahatlatıcı bir ev ortamı, düzenli uyku ve ekran süresinin dengelenmesi sürece destektir.
Sıkça Sorulan Sorular
Çocuklarda görülen tiklerin önemli bir kısmı geçicidir; bir yıldan kısa süreli tiklerin %50-70'i kendiliğinden geriler. Bir yılı aşan kronik tikler ve Tourette Sendromu daha uzun süreli olabilir; ancak bu durumlarda bile tiklerin şiddeti çoğu zaman ergenlik sonrasında belirgin biçimde azalır. "Tik geçer mi?" sorusunun cevabı çoğu çocuk için olumludur, ancak süre değişkendir.
En etkili tutum tikleri görmezden gelmektir. "Yapma", "dur", "kontrol et" gibi uyarılar tikleri belirgin biçimde kötüleştirir; çünkü bastırma çabası içsel gerginliği artırır. Çocuğa tikten dolayı sorulmuş soruları sakince yanıtlamak, ev ortamını mümkün olduğunca rahat tutmak, kardeşlerle alay etmemeleri konusunda konuşmak yardımcı olur. Çocuğun tiklerle ilgili duygularını ifade etmesine alan açın.
Tikler stres, yorgunluk, heyecan, çoklu uyaran (kalabalık ortam, yoğun ekran), uyku düzensizliği ve bazı durumlarda hastalık dönemlerinde belirgin biçimde artar. İlginç bir şekilde sınav öncesi gerginlikten çok sınav sonrası rahatlama anında daha yoğun görülebilirler. Dikkatin tamamen odaklandığı durumlarda (oyun, müzik) genellikle azalır.
Çoğu çocukta ilaca gerek yoktur. İlaç tedavisi; tikler şiddetli ise, çocuğun günlük işlevselliğini ve sosyal yaşamını ciddi biçimde bozuyor, fiziksel ağrı veya yaralanmaya yol açıyorsa çocuk-ergen psikiyatristi tarafından değerlendirilir. Davranışsal terapi (HRT/CBIT) ilk basamak yaklaşımdır ve birçok çocukta tek başına yeterli olur.
Sınıf öğretmeniyle iş birliği önemlidir: tiklerin istem dışı olduğu, çocuğun bunu kontrol edemediği bilgisi paylaşılır. Sınava girerken sessiz bir alan, gerektiğinde kısa molalar verilmesi destek olur. Akran zorbalığına karşı sınıf içi farkındalık çalışması faydalıdır. Çocuğun tikleri nedeniyle dersten alıkonulması doğru bir yaklaşım değildir; aksine düzenli okul devamı ve normal akademik beklenti çocuğa fayda sağlar.
İlgili Hizmetlerimiz
Çocuk & Ergen Terapisi
0-16 yaş çocuk ve ergenlerin yaş grubuna özel davranışsal, duygusal ve sosyal ihtiyaçlarına yönelik kapsamlı psikoterapi hizmeti.
Oyun Terapisi
Çocukların dili oyundur, kelimeleri ise oyuncaklarıdır. Oyun yoluyla iç dünyalarını güvenli bir terapötik ortamda yansıttıkları yaklaşım.
Çocuklarda Tik Bozukluğu İçin Bilgi Alın
Çocuğunuz için uygun yaklaşımı birlikte belirleyelim.
Randevu Al — 0535 263 12 50